CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH
Vấn đề cải cách hành chính ở thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

Trong thời đại hiện nay, cải cách hành chính Nhà nước là một bộ phận quan trọng trong đường lối đổi mới toàn diện của Đảng và là một trong những giải pháp ưu tiên hàng đầu trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Đảng và Nhà nước ta. Nói đến cải cách hành chính là nói đến việc thực hiện các thay đổi nhằm nâng cao khả năng phục vụ người dân của các cơ quan hành chính các cấp. Trong những năm gần đây, nhờ có những chủ trương, biện pháp kịp thời, đúng đắn, chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã thực hiện một số cải cách về hành chính góp phần tích cực vào quá trình phát triển kinh tế – xã hội của thành phố, làm cho đời sống của người dân được thay đổi, giảm bớt sự phiền hà cho người dân trong hầu hết các lĩnh vực.

1. Những thành tựu đạt được trong cải cách hành chính

 Để đẩy mạnh công cuộc cải cách hành chính và làm cho bộ máy Nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu quả trên các lĩnh vực mà trọng tâm và yêu cầu cấp bách là tập trung vào cải cách thủ tục hành chính tạo chuyển biến cơ bản trong quan hệ giữa cơ quan hành chính với dân. Chính quyền thành phố đã thực hiện quyết định số 181/2003/QĐ – TTg của Thủ tướng chính phủ về thực hiện cơ chế “một cửa”, tập trung xóa bỏ cơ chế “xin – cho” đối với các lĩnh vực, các cấp hành chính để loại bỏ tiêu cực, sách nhiễu, tham nhũng, cửa quyền của cán bộ, công chức, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước.

Hiện nay, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, chính quyền thành phố đã áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý hành chính, từng bước thực hiện tin học hóa công tác quản lý hành chính, hình thành từng bước “Chính phủ điện tử” để nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo, điều hành tập trung, thống nhất hệ thống hành chính các cấp. Đây là con đường tất yếu để hiện đại hóa nền hành chính trên địa bàn thành phố hiện nay. Thời gian qua, chính quyền thành phố đã có những bước đi, giải pháp cụ thể đẩy mạnh quá trình tin học hóa, tạo tính khuôn mẫu, chính xác trong xử lý thông tin, quản lý điều hành công việc hành chính. Chính quyền thành phố đã tạo ra những trang web có đầy đủ thông tin về các văn bản được ban hành cũng như những thông tin, chỉ dẫn cần thiết về các quy trình làm việc của bộ máy hành chính. Chẳng hạn như ở hầu hết các quận trong thành phố đã tạo ra phần mềm theo dõi chỉ đạo. Đây là phần mềm được cài đặt sẵn trong mạng nội bộ trong các cơ quan hành chính, nó không chỉ giúp chuyên viên mà cả lãnh đạo cũng có thể tra cứu, theo dõi việc giải quyết, xử lý công việc của cấp dưới. Có thể nói, tất cả các quy trình đều được thực hiện trên máy, rút ngắn thời gian trích lục, tìm kiếm những văn bản, chỉ đạo đã được ban hành đẩy công việc với tiến độ nhanh hơn và giảm bớt các cuộc họp không cần thiết một khi đã có mạng nội bộ để thông tin được dễ dàng và nhanh chóng hơn.

 2. Những hạn chế cần khắc phục

Mặc dù đã đạt được những kết quả khả quan trong cải cách hành chính, nhưng so với yêu cầu của công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế – xã hội và chủ động hội nhập quốc tế thì cải cách hành chính còn chậm, hiệu quả thấp. Nhiều mục tiêu về cải cách hành chính đề ra vẫn chưa đạt được, nhiều thủ tục hành chính còn rườm rà, chưa phù hợp gây cản trở cho các hoạt động của người dân. Tuy mấy năm gần đây đã có những chuyển biến tích cực trong sự chỉ đạo, nhưng nhìn chung chưa có được sự chỉ đạo kiên quyết, tập trung về cải cách hành chính. Thể hiện tập trung chủ yếu ở những điểm sau:

Một là, bệnh quan liêu, xa dân, xa cấp dưới và cơ sở của không ít các cán bộ chủ chốt. Trong quản lý hành chính, không ít trường hợp người dân phàn nàn về lối làm việc quan liêu, cửa quyền của một số cán bộ, công chức; thủ tục hành chính rườm rà, phiền toái của một số cơ quan Nhà nước. Hiện tượng sách nhiễu, vòi vĩnh còn diễn ra phổ biến ở các cơ quan hành chính các cấp, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng cơ bản, tài chính; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà…

Hai  là, nạn tham nhũng và lãng phí của công. Hiện nay, với chế độ, chính sách đãi ngộ đối với công chức chưa thật sự là đòn bẩy khuyến khích người công chức tận tâm với nhiệm vụ được giao. Với mức lương còn thấp khiến cho người cán bộ không có đủ điều kiện chăm lo cuộc sống gia đình. Điều này tác động không nhỏ đến động cơ và thái độ làm việc, đến những biểu hiện tiêu cực như không an tâm làm việc, móc ngoặc, trục lợi, nhũng nhiễu trong một bộ phận cán bộ công chức. Để khắc phục tình trạng này, chính quyền thành phố phải có những bước cải  cách hành chính cho phù hợp mà mấu chốt nhất phải có chính sách tiền lương và các chế độ đối xử đối với cán bộ công chức hành chính Nhà nước được thỏa đáng để họ yên tâm thực thi công vụ, chú trọng góp sức làm tăng trưởng kinh tế, qua đó sẽ trở thành yếu tố thu hút được nhiều những người có năng lực thực sự vào làm việc trong khu vực hành chính Nhà nước.

Ba là, bộ máy hành chính cồng kềnh, nặng nề, vận hành trục trặc. Hiện nay, bộ máy hành chính của thành phố được chia làm 3 cấp: cấp thành phố, cấp quận và cấp phường. Trong từng cấp lại có nhiều bộ phận nhỏ khác nhau. Việc phân chia chính quyền thành nhiều cấp như thế khiến cho bộ máy hành chính cồng kềnh, nhiều nấc trung gian, không rõ chức năng thẩm quyền dẫn đến chồng chéo, đùn đẩy công việc. Việc giảm bớt cấp trung gian không chỉ nằm giảm bớt một số tổ chức, biên chế không cần thiết mà nhằm bảo đảm cho hệ thống hành chính được thống nhất và thông suốt. Bởi qua nhiều tầng nấc trung gian đó, các chủ trương chính sách dễ bị ngưng trệ, thậm chí sai lệch, méo mó trước khi đến với người thực hiện. Như vậy, sự gia tăng tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị không chỉ làm tăng thêm gánh nặng về ngân sách, mà điều quan trọng hơn là dẫn đến tình trạng chồng chéo về tổ chức, trùng lắp về chức năng và nhiệm vụ, làm tăng thêm tình trạng quan liêu và đùn đẩy trách nhiệm cho nhau.

Bốn là, đội ngũ cán bộ công chức thiếu kiến thức, năng lực, một bộ phận không nhỏ kém phẩm chất, thậm chí hư hỏng. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân làm cản trở sự cải cách hành chính Nhà nước và gây ra rất nhiều sự phiền hà cho người dân. Đội ngũ cán bộ công chức được hình thành và phát triển từ nhiều nguồn khác nhau, năng lực và trình độ chuyên môn nghiệp vụ không đồng đều. Nguồn cán bộ ở cấp phường hầu hết là những người có trình độ cấp 3, không được qua đào tạo, đi bằng đường đoàn thể đi lên, dần dần được bổ nhiệm và hợp thức hóa bằng con đường tại chức. Phần lớn cán bộ, công chức chưa quen với phương thức hoạt động quản lý hành chính mới trong điều kiện nền kinh tế thị trường mang tính đa ngành, đa lĩnh vực. Kỹ năng hành chính vẫn là khâu yếu nhất trong trình độ năng lực của cán bộ công chức các cấp chính quyền địa phương. Vì vậy, cải cách về tổ chức bộ máy hành chính và phương thức hoạt động của chính quyền địa phương luôn gặp khó khăn. Qua đó, ta có thể thấy để cải cách hành chính có hiệu quả, việc xây dựng và đào tạo lại đội ngũ cán bộ công chức Nhà nước trong điều kiện mới hiện nay là cần thiết nhằm đáp ứng được yêu cầu cấp thiết của nhân dân. Chính quyền thành phố cần cơ cấu lại đội ngũ cán bộ công chức theo mục tiêu đổi mới để thay thế những người thấp kém về năng lực, phẩm chất, không đáp ứng yêu cầu thực thi công vụ với chất lượng cao của nền hành chính hiện đại.

Những yếu kém nói trên đã làm cho nền hành chính không thực hiện tốt các chức năng và nhiệm vụ để đảm bảo vị trí của mình trong hệ thống các cơ quan quyền lực Nhà nước. Mặt khác, công cuộc đổi mới đang đề ra những yêu cầu bức xúc về cải cách bộ máy Nhà nước, tập trung chủ yếu vào nền hành chính.

3. Những giải pháp cần thực hiện

Hiện nay, vấn đề cải cách hành chính là một nhu cầu bức thiết, phức tạp mang tính thời sự. Vấn đề này cần phải được thực hiện từng bước, liên tục trong nhiều năm. Để xây dựng một nền hành chính trong sạch, có đủ năng lực đáp ứng được nhu cầu của các tầng lớp nhân dân trong thời đại hiện nay, chính quyền thành phố cần phải có những cải cách phù hợp, cũng như có những bước đi đúng đắn. Từ những điều nêu trên, để đẩy mạnh cải cách hành chính trong thời gian tới, chính quyền thành phố cần có những giải pháp sau:     

- Đối với đội ngũ công chức, chính quyền thành phố cần đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức, phát triển nguồn nhân lực. Cần thường xuyên bồi dưỡng kỹ năng làm việc cho cán bộ công chức và đưa nội dung cải cách hành chính Nhà nước vào kế hoạch bồi dưỡng cán bộ tại Trung tâm bồi dưỡng cán bộ chính trị của thành phố. Đây là một trong những điểm mấu chốt cho việc đẩy mạnh tiến trình cải cách hành chính nói chung và cải tổ bộ máy chính quyền địa phương nói riêng. Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy cải cách tổ chức bộ máy chính quyền địa phương. Bên cạnh đó, cần xây dựng chính sách khuyến khích thu hút người tài có năng lực vào làm việc cho Nhà nước. Cần chú trọng đến công tác tuyển dụng cán bộ nhất là cán bộ cơ sở. Chính quyền thành phố phải tạo cơ hội cho những người có năng lực và trình độ được làm việc và cống hiến. Cần tạo ra sự lưu chuyển thường xuyên trong đội ngũ công chức để thu hút được những người trẻ, đã qua đào tạo vào bộ máy Nhà nước nhằm khắc phục tình trạng lão hóa đang diễn ra phổ biến trong cơ quan Nhà nước.

- Chính quyền thành phố cần tuyên truyền sâu rộng hơn về công cuộc cải cách hành chính cho nhân dân. Việc nâng cao nhận thức, vai trò của người dân – những người trực tiếp nhận các dịch vụ của nền hành chính và có tác động nhất định đến nền hành chính – trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước cũng như giám sát cho quá trình cải cách đạt kết quả.

- Thực hiện cải cách đồng bộ từ thành phố đến cơ sở tạo sự thống nhất về mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, quy trình tổ chức thực hiện. Cần tăng cường kỷ luật và thi hành nghiêm chế độ trách nhiệm không chỉ đối với người vi phạm, mà còn phải quy định hình thức kỷ luật tương ứng với mức độ trách nhiệm của tập thể và người đứng đầu cơ quan trong việc tổ chức thực hiện cải cách hành chính.

- Cần củng cố Ban chỉ đạo cải cách hành chính từ thành phố đến cơ sở. Trên cơ sở đó, chính quyền thành phố bố trí cán bộ chuyên trách có đủ năng lực, chuyên sâu, theo dõi, tham mưu cho các cấp. Chính quyền thành phố cần nâng cao thẩm quyền của các cơ quan đặc trách về cải cách hành chính và trao cho cơ quan này những thẩm quyền nhất định trong việc đề xuất cũng như những chỉ đạo trực tiếp quá trình cải cách hành chính ở mỗi địa phương.

- Cần thực hiện mở rộng việc áp dụng một số cơ chế, chính sách mới đối với một số lĩnh vực đang làm, như áp dụng chế độ tự chủ toàn diện, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị hành chính sự nghiệp, cơ chế khoán biên chế và kinh phí hoạt động thường xuyên cho cơ quan hành chính Nhà nước.

- Tiếp tục triển khai đồng bộ, nâng cao chất lượng cơ chế “một cửa” theo yêu cầu công khai, minh bạch. Cần cải cách theo chiều sâu để loại bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, nhiều cửa phức tạp dẫn đến nảy sinh những hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, cản trở các hoạt động kinh tế – xã hội. Với quy trình “một cửa”, các cơ quan hành chính Nhà nước phải công khai các quy trình hành chính, thời gian hẹn, phí và lệ phí… để cho người dân đều biết.

- Cần sắp xếp, tổ chức lại các phòng, ban chuyên môn theo hướng phân công rành mạch, trách nhiệm rõ ràng, bộ máy gọn nhẹ, tăng cường tính chuyên nghiệp, cải tiến phương thức quản lý, lề lối làm việc của các cơ quan hành chính các cấp.

Tóm lại, cải cách hành chính muốn có hiệu quả cần sự phối hợp của rất nhiều thành phần từ cán bộ công chức của các cơ quan Nhà nước cho đến người dân. Chúng ta cần phải nâng cao nhận thức của người cán bộ cũng như có những chế độ đãi ngộ xứng đáng để họ yên tâm góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Bên cạnh đó, cần có những chính sách phù hợp để thu hút người tài vào làm việc trong bộ máy Nhà nước, từng bước làm trong sạch và nâng cao chất lượng của bộ máy hành chính.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Cải cách hành chính nhà nước – Giải pháp hàng đầu trong phát triển kinh tế, xã hội, www.vov.org.vn, cập nhật ngày 8/3/2006.

2.“Thành phố sống tốt”: tương lai của TP.HCM, www.vneconomy.com.vn, cập nhật 29/9/2006.

3. Học viện hành chính quốc gia, Những vấn đề cơ bản về quản lý hành chính Nhà nước và nghiệp vụ hành chính, Tập 3, Hà Nội , 2001.

4. Ban tổ chức Cán bộ chính phủ, Đạo đức, phong cách, lề lối làm việc của cán bộ, công chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh, NXB Chính Trị Quốc gia, 1998.

5. Mai Trung Hậu – Nâng cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ, công chức – vấn đề bức xúc trong cải cách hành chính, Tạp chí Cộng sản số 83 năm 2005.

(7378 Lượt xem)

CÁC TIN BÀI KHÁC:
Ngôn ngữ Ngôn ngữ
English (United States) Tiếng Việt (Việt Nam)
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học
Tin hoạt động nghiên cứu khoa học tháng 9 năm 2019 (16/10/2019)

Hội thảo khoa học "Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và Kinh tế số đến nguồn nhân lực, cách thức vận hành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố" (10/9/2019)

Tin hoạt động khoa học tháng 8 năm 2019 (4/9/2019)


Số lượt truy cập Số lượt truy cập
20214033