KINH TẾ VĨ MÔ - KINH TẾ NGÀNH KINH TẾ VĨ MÔ - KINH TẾ NGÀNH
Những bất ngờ của PCI 2006

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2006 được công bố sáng nay, 1-6, không có thay đổi so với năm ngoái về hai thứ hạng đầu, vẫn là Bình Dương và Đà Nẵng. Song, ở các địa phương khác, kết quả xếp hạng có không ít điều gây bất ngờ.

Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2006 được công bố sáng nay, 1-6, không có thay đổi so với năm ngoái về hai thứ hạng đầu, vẫn là Bình Dương và Đà Nẵng. Song, ở các địa phương khác, kết quả xếp hạng có không ít điều gây bất ngờ.

 Năm 2005, khi được công bố lần đầu tiên, PCI đã gây tranh cãi về kết quả đánh giá, xếp hạng môi trường kinh doanh và chính sách phát triển kinh tế tư nhân của 42 tỉnh, thành phố trên cả nước. Tuy nhiên, khi “cơn sốc” đi qua, với cách nhìn nhận bình tĩnh, mang tính cầu thị, nhiều địa phương đã nhận ra đây là một trong những công cụ quan trọng để hỗ trợ và định hướng cho việc cải cách điều hành kinh tế. Những nỗ lực ấy đã được thể hiện trong kết quả xếp hạng của năm nay.

 Những bất ngờ

Theo kết quả xếp hạng, với thang điểm 100, năm nay Bình Dương vẫn tiếp tục dẫn đầu với số điểm 76,23, kế đến là Đà Nẵng với 75,39 điểm. Lai Châu xếp cuối cùng, với 36,76 điểm. Nếu chỉ tính danh sách 42 tỉnh, thành của năm trước thì Hà Tây vẫn là tỉnh xếp hạng thấp nhất, với 40,73 điểm. (xem bảng)

 Lập thành tích trong bảng xếp hạng năm nay là các địa phương: Bình Định, TPHCM, An Giang, Đồng Tháp... Các tỉnh, thành này đã có sự “nhảy vọt” về thứ hạng : Bình Định từ hạng thứ 12 của năm ngoái đã vượt qua nhiều tỉnh khác để giành vị trí thứ ba trong năm nay, chỉ sau Bình Dương và Đà Nẵng. An Giang cũng rất cố gắng để từ hạng 34 của năm trước vươn lên hạng 9, hoặc như TPHCM đã cải thiện được 10 bậc, từ hạng 17 lên hạng 7.

 Tuy nhiên, cũng không ít tỉnh, thành gây bất ngờ lớn khi thứ hạng bị tụt quá nhanh, trong số này phải kể đến Hà Nội (từ hạng 14 xuống hạng 40), Hải Phòng (hạng 19 rớt xuống 42). Đáng chú ý là các tỉnh Bến Tre, Quảng Ninh, Thái Bình vốn là các địa phương có chỉ số PCI cao của năm trước nhưng năm nay lại xuống hạng mạnh. Bến Tre từ hạng 4 xuống hạng 26, Quảng Ninh từ hạng 7 rớt xuống 25, còn Thái Bình từ hạng 8 rơi xuống đến hạng 37.

 Điều gì đã giúp các địa phương cải thiện vị trí?

Một trong những đặc điểm của PCI là giúp các tỉnh, thành dễ dàng nhận diện những yếu kém trong công tác điều hành kinh tế của địa phương thông qua từng chỉ số thành phần, đặc biệt là đối với những chỉ số có trọng số cao, để từ đó tìm ra giải pháp khắc phục.

 Đi vào trường hợp cụ thể của TPHCM và An Giang, theo kết quả nghiên cứu, cả hai địa phương đều đã cải thiện đáng kể về điểm số trên hai chỉ số là tính minh bạch và chính sách phát triển khu vực tư nhân. Một “thắng lợi kép” bởi hai chỉ số thành phần này lại có trọng số lớn nhất (15%) trong cách tính PCI của năm nay.

 Với trường hợp của TPHCM, năm ngoái thành phố bị điểm thấp trong chỉ số tính minh bạch và chi phí không chính thức mặc dù số lượng doanh nghiệp tư nhân ở đây khá lớn. Điều này phản ảnh một môi trường kinh doanh chưa tốt, vẫn còn đất sống cho các doanh nghiệp có kỹ năng “trục lợi” cao.

 Trong cuộc điều tra năm nay, để xem xét tính minh bạch, nhóm nghiên cứu đã sử dụng công cụ Google để đánh giá mức độ phổ biến của các trang tin của thành phố chứ không dựa vào số lượng người truy cập thường thiếu chính xác và có thể tự tạo ra. Kết quả cho thấy TPHCM đã rất tích cực cập nhật và cải thiện thông tin cung cấp qua mạng.

 Việc cải thiện điểm số của TPHCM còn có phần đóng góp của chỉ số đào tạo lao động mới được đưa vào. Do chỉ số này cũng có trọng số lớn (15%) nên đã tạo ra những lợi thế về điểm cho TPHCM.

 Tuy nhiên, về chỉ số chi phí không chính thức, thành phố vẫn bị điểm thấp hơn rất nhiều địa phương. Tương tự là chỉ số về tiếp cận đất đai và tính ổn định trong sử dụng đất, TPHCM chỉ đạt mức điểm trung bình, chỉ hơn được khoảng 10 tỉnh, thành trong bảng xếp hạng.

 Điều đáng ghi nhận là những nỗ lực của từng địa phương trong việc cải cách điều hành kinh tế sau khi chỉ số PCI năm 2005 được công bố. Nhiều tỉnh đã hợp tác với các chuyên gia của VCCI và VNCI để phân tích năng lực cạnh tranh của địa phương mình như An Giang, Bắc Ninh, Bình Định, Quảng Nam, Tiền Giang, Vĩnh Long... Qua đó, những sáng kiến, giải pháp mới được đề ra nhằm cải thiện môi trường kinh doanh ở địa phương.

 Đâu là những nguyên nhân làm tụt hạng?

Nguyên nhân dễ thấy nhất trong việc một số địa phương bị tụt hạng là do thay đổi cách tính trọng số. Chẳng hạn như, các tỉnh Bến Tre, Thái Bình, Quảng Ninh năm trước đạt thứ hạng cao nhờ vào chỉ số chi phí gia nhập thị trường có trọng số cao. Năm nay, tuy điểm số của các tỉnh vẫn bằng năm trước, song trọng số của chỉ số này giảm mạnh đã làm tổng điểm của các tỉnh giảm theo. Tuy vậy, điều này cũng cho thấy môi trường sau đăng ký kinh doanh ở các nơi này cần được cải thiện hơn nữa.

 Thứ đến là do các tỉnh này đều có điểm số rất thấp trong hai chỉ số thành phần mới là thiết chế pháp lý và đào tạo lao động, mà trọng số của hai chỉ số này đều cao (lần lượt là 10% và 15%). Do đó tổng điểm của các tỉnh này kém hơn so với các tỉnh ngang hàng khác.

 Các tỉnh này tập trung vào việc cải thiện điểm số của các chỉ số như chi phí không chính thức, hay ưu đãi doanh nghiệp nhà nước trong khi năm nay thì chúng lại có trọng số thấp hơn năm trước.

Cuối cùng là việc tham gia của 22 tỉnh, thành mới trong bảng xếp hạng, về mặt khách quan, cũng làm thay đổi thứ hạng một số địa phương. Cụ thể như có bốn tỉnh mới tham dự PCI năm nay có xếp hạng cao hơn Bến Tre, hoặc có chín tỉnh mới được xếp hạng trên tỉnh Thái Bình.

Riêng trường hợp rớt hạng của Hà Nội, theo các chuyên gia xây dựng PCI, thật khó lý giải. Hà Nội trong thời gian gần đây được nhiều nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao trong việc cải thiện môi trường đầu tư. Tuy vậy, đánh giá của các doanh nghiệp tư nhân về nhiều mặt trong các phiếu điều tra gửi về lại không lạc quan như các đồng nghiệp nước ngoài.

Trong 10 chỉ số thành phần, duy nhất chỉ số tính minh bạch của Hà Nội được cải thiện, còn lại đều xấu đi, thậm chí một số còn rất xấu (tiếp cận đất đai, tính năng động của lãnh đạo). Các chỉ số về chi phí gia nhập thị trường và tiếp cận đất đai sụt giảm có phần do sự thay đổi trọng số nhưng ở những chỉ số mà trọng số ít thay đổi như tính năng động của chính quyền hoặc chính sách phát triển khu vực tư nhân thì Hà Nội đều đạt điểm thấp.

So với một số địa phương ngang hàng khác, Hà Nội cũng có điểm thấp hơn ở hai chỉ số thành phần mới đưa vào, nhất là thiết chế pháp lý, do lòng tin của doanh nghiệp vào các thiết chế pháp lý xử lý tranh chấp ở địa phương không cao. Có thể nói sự sụt hạng của Hà Nội liên quan nhiều đến những đánh giá của doanh nghiệp hơn là do những thay đổi của phương pháp luận tạo nên.


Qua số liệu tính toán PCI năm nay cho thấy bốn yếu tố có mức độ ảnh hưởng lớn nhất đến việc phát triển kinh tế tư nhân tại địa phương là chính sách phát triển kinh tế tư nhân, khả năng đào tạo lao động, tính minh bạch và sự năng động của chính quyền địa phương. Do đó, những cải cách trong các lĩnh vực này sẽ đặc biệt hữu ích cho môi trường kinh doanh tại các tỉnh, thành.

 

Và quan trọng hơn, theo nhóm nghiên cứu, những tỉnh có chỉ số PCI cao có thể tạo ra mức sống cao hơn từ cùng một điều kiện phát triển. Do đó, nâng cao chất lượng điều hành kinh tế để sự tăng trưởng kinh tế mang lại lợi ích tối đa cho người dân là trách nhiệm của chính quyền địa phương.      

 

64 tỉnh, thành đều được xếp hạng

 

Năm thứ hai xây dựng PCI, các chuyên gia của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng với Dự án nâng cao năng lực cạnh tranh (VNCI) đã mở rộng quy mô cuộc điều tra. Phiếu điều tra được gửi tới 31.186 doanh nghiệp, tăng gần gấp đôi so với năm trước. Sự quan tâm của doanh nghiệp cũng đáng ghi nhận với số phiếu phản hồi lên đến 6.379 doanh nghiệp, tăng gấp ba so với lần đầu và tỷ lệ phản hồi đạt trên 20%.

Dữ liệu điều tra lớn đã giúp cho việc phân tích số liệu về môi trường kinh doanh ở các địa phương chính xác hơn. Ngoài ra, do hầu hết các tỉnh đều có trên 50 phiếu trả lời nên độ tin cậy trong việc phân tích và xử lý số liệu cũng được nâng cao hơn năm trước.

Trong mười chỉ số cấu thành PCI năm nay có hai chỉ số mới là đào tạo lao động và thiết chế pháp lý nhằm đánh giá những nỗ lực của chính quyền trong việc giải quyết thiếu hụt về lao động có kỹ năng cũng như đánh giá mức độ tin tưởng của doanh nghiệp vào các thiết chế pháp lý tại địa phương. Đây là hai chỉ số có ảnh hưởng lớn đến thứ hạng của các địa phương. Còn các chỉ số cũ được cải tiến và hoàn thiện hơn (trong đó có bỏ một chỉ số thành phần của năm trước là thực hiện chính sách của trung ương).

Một thay đổi khá quan trọng trong cách tính toán PCI năm nay là các trọng số, tức là các thông số cho biết mức độ ảnh hưởng, hoặc tầm quan trọng của các chỉ số cấu thành nên PCI. Tương tự như năm trước, trọng số này vẫn được tính bằng phép hồi quy đa biến, nhưng năm nay được quy thành ba mức cơ bản là 5%, 10% và 15% và trọng số của từng chỉ số có thay đổi, tăng hoặc giảm.

 

 

Trọng số của các chỉ số thành phần

 

Năm 2006

Năm 2005

Chính sách phát triển kinh tế tư nhân

15%

11,1 %

Tính minh bạch

15%

16,1%

Đào tạo lao động

15%

Chưa có

Tính năng động và tiên phong

15%

16,8%

Chi phí thời gian để thực hiện quy định của Nhà nước

10%

9,6%

Thiết chế pháp lý

10%

Chưa có

Ưu đãi đối với doanh nghiệp nhà nước

5%

13,1%

Chi phí không chính thức

5%

7,6%

Tiếp cận đất đai và sự ổn định trong sử dụng đất

5%

8,4%

Chi phí gia nhập thị trường

5%

17,1%

 

100%

 

 

Quỳnh Phương

Trích Thời báo Kinh tế Sài Gòn tháng 06/2006

(331 Lượt xem)

CÁC TIN BÀI KHÁC:
Ngôn ngữ Ngôn ngữ
English (United States) Tiếng Việt (Việt Nam)
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học
Tin hoạt động khoa học tháng 10 năm 2019 (4/11/2019)

Tin hoạt động nghiên cứu khoa học tháng 9 năm 2019 (16/10/2019)

Hội thảo khoa học "Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và Kinh tế số đến nguồn nhân lực, cách thức vận hành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố" (10/9/2019)


Số lượt truy cập Số lượt truy cập
20338112