KINH TẾ VĨ MÔ - KINH TẾ NGÀNH KINH TẾ VĨ MÔ - KINH TẾ NGÀNH
Từ khu kinh tế - thương mại đặc biệt Lao Bảo đến hành lang kinh tế Đông Tây

Ông Nguyễn Văn Cường – Phó trưởng Ban quản lý khu kinh tế - thương mại đặc biệt (KKT-TMĐB) Lao Bảo trong buổi làm việc với phóng viên báo Kinh tế Việt Nam đã khẳng định: “Theo Quyết định 11/2005/QĐ-TTg ngày 12/1/2005 của Chính phủ thì doanh nghiệp đầu tư vào KKT-TMĐB Lao Bảo hiện nay sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi có lẽ là cao nhất so với các nơi khác ở Việt Nam”. “Mô hình Lao Bảo” đang được tiếp tục phát huy, nơi đây sẽ trở thành một trong 7 “mắt xích” quan trọng trên hành lang kinh tế Đông – Tây.

Bắt đầu tư “mô hình” Lao Bảo….

Xuất phát từ mục đích nhằm khai thác những lợi thế chiến lược phát triển kinh tế thương mại của khu vực đồng thời phát huy mối quan hệ hữu nghị đặc biệt giữa hai nước Việt Nam và Cộng hòa DÂn chủ Nhân dân Lào, gần 20 năm trước đây Chính phủ hai nước đã thống nhất chủ trương xây dựng Khu thương mại Lao Bảo (Việt Nam) – Đensavẳn (Lào) trở thành một trong những khu vực kinh tế phát triển. Để nhanh chóng thực hiện chủ trương lâu dài này, ngày 12/11/1998, Chính phủ Việt Nam đã ban hành quy chế Khu vực khuyến khích phát triển kinh tế và thương mại Lao Bảo (gọi tắt là Khu thương mại Lao Bảo). Để tiếp tục hoàn thiện các chính sách ưu đãi theo hướng hội nhập, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 11 đổi tên Khu thương mại Lao Bảo thành KKT-TMĐB Lao Bảo và ban hành quy chế mới theo hướng thông thoáng hơn.

Với tổng diện tích 15.800 ha và 3,5 vạn dân, sau một thời gian được quan tâm đầu tư KKT-TMĐB Lao Bảo đã có những thay đổi quan trọng. Đến nay, cùng với các tuyến đường huyết mạch đang tiếp tục được đầu tư nâng cấp, hàng loạt hạng mục các công trình phúc lợi xã hội, cơ sở hạ tầng dành để hỗ trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh cơ bản đã hoàn thành, góp phần làm thay da đổi thịt cho mảnh đất biên giới vốn nổi tiếng là hoang sơ, nghèo khó. Đặc biệt, do sớm được hưởng các chính sách ưu đãi, nên Lao Bảo từ chỗ chỉ phát triển thuần túy về nông nghiệp và buôn bán nhỏ lẻ, giờ đã trở thành một trong những khu vực phát triển kinh tế sôi động ở miền Trung. Đến nay, cùng với 320 tỷ đồng của 60 dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước, khu vực này còn thực hiện được hàng loạt các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng với số vốn đầu tư khoảng 350 tỷ đồng từ các nguồn vốn khác nhau. Nhờ có chủ trương đúng đắn nên có thể nói việc đầu tư xây dựng ở Lao Bảo diễn ra khá đồng bộ, đáp ứng được hầu hết các yêu cầu về giao thông, bưu điện, điện, nước… phục vụ dân sinh trong vùng cũng như các điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh.

Bênn cạnh đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, hoạt động đầu tư, phát triển sản xuất trong thời gian qua ở Lao Bảo cũng đã đạt được những thành công ban đầu. Đến cuối năm 2005, KKT-TMĐB Lao Bảo đã thu hút được 75 dự án đầu tư, trong đó có 24 dự án đã thực hiện với tổng vốn là 524 tỷ đồng, cùng với sự hiện diện của 400 lô quầy kinh doanh và 11 chi nhánh của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Điều đáng nói là, mặc dù số dự án và nguồn vốn đầu tư chưa nhiều, song hoạt động sản xuất  kinh doanh và xuất nhập khẩu ở Lao Bảo lại sôi động, đạt mức tăng trưởng khá cao. Trong 5 năm trở lại đây, trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh Quảng Trị đạt gần 250 triệu USD thì chủ yếu là thông qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo; nhiều thương hiệu có xuất xứ từ Lao Bảo đã có mặt ở thị trường nội địa và quốc tế; các doanh nghiệp ở đây đang thu hút trên 2.000 lao động địa phương. Và nếu trước năm 1999, mỗi năm Lao Bảo chỉ đón khoảng 50.000 lượt khách tới tham quan, thì chỉ từ năm 2000 đến nay số lượng này đã tăng lên 80.000 lượt/năm và trong 11 tháng đầu năm 2005 đã có trên 100.000 lượt khách đến với Lao Bảo.

Cùng với phát triển sản xuất kinh doanh, trong những năm qua Lao Bảo cũng đã có những đổi thay quan trọng trên các lĩnh vực xã hội. Đó không chỉ là tốc độ đô thị hóa nhanh, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tăng theo hướng tích cực, thu nhập bình quân đầu người tăng 15% trong khoảng 5 năm, đời sống của người dân trong vùng đã được cải thiện rõ rệt. Thành công ban đầu là cơ sở không chỉ hướng tới “xây dựng Lao Bảo trở thành động lực phát triển kinh tế của tỉnh Quảng Trị” như nghị quyết của Đảng bộ tỉnh đề ra, mà đây còn là mục tiêu hướng tới của một dự án mang tầm khu vực và thế giới.

…đến sự kỳ vọng về một dự án liên quốc gia

Nếu những kết quả ban đầu của KKT-TMĐB Lao Bảo được coi là một sự đột phá đã và đang mang lại những tín hiệu vui thì dự án Hành lang kinh tế Đông – Tây là một sự kỳ vọng hoàn toàn có cơ sở thực hiện. Cách đây gần 10 năm, một kế hoạch mang ý nghĩa chiến lược đã được các nhà lãnh đạo của các nước Việt Nam, Lào, Thái Lan, Myanma ấp ủ hoạch định, trong đó KKT-TMĐB Lao Bảo được xác định là một trong 7 “mắt xích” cực kỳ quan trọng.

Là dự án đầu tiên được triển khai trong 5 dự án đưa ra thảo luận tại Hội nghị các nước thuộc tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng diễn ra vào tháng 10/1998 tại Manila (Philippines), ngay từ đầu Hành lang kinh tế Đông – Tây (EWEC) đã thu hút sự quan tâm, tài trợ của Ngân hàng phát triển châu Á, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản. Sự quan trọng của dự án này còn bởi nó liên quan tới nhiều nước, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của các địa phương khác nhau trong một khoảng thời gian dài.

Để triển khai thực hiện dự án quan trọng này, các nước có liên quan như Lào, Myanma, Thái Lan, Việt Nam đã xây dựng một lộ trình thực hiện trên cơ sở phù hợp với điều kiện phát triển lâu dài của các nước với tinh thần đoàn kết và khả năng hội nhập. Hành lang kinh tế Đông – Tây đã mở ra hướng đầu tư phát triển mới trong lĩnh vực du lịch, thương mại, trong đó hoạt động thương mại chủ yếu sẽ tập trung vào 7 trung tâm kinh tế lớn ở 7 tỉnh là Wawlamyine (Myanma), Phisanulok, Khonkaen (Thái Lan), Savanakhet (Lào), Quảng Trị, Thừa Thiên Huế (Việt Nam) và một số địa phương khác.

Sự ra đời của EWEC cũng hứa hẹn sẽ mở ra khả năng phát triển nhiều mặt cho các khu vực và các nước trên hành lang kinh tế này. Đó không chỉ góp phần xóa đói giảm nghèo cho các địa phương thuộc “hành lang” mà còn tạo điều kiện để các nước tiếp cận tốt hơn các nguồn tài nguyên khoáng sản, hải sản và năng lượng phục vụ cho các ngành sản xuất, chế biến. Bên cạnh đó, quá trình thực hiện dự án còn góp phần thúc đẩy đầu tư, thương mại giữa các địa phương trong khu vực và trên thế giới, mở cửa để hàng hóa các nước thuộc hành lang thâm nhập vào các thị trường tiềm năng như khu vực Đông Á, Nam Á, châu Âu và châu Mỹ. Ngoài ra, việc thực hiện EWEC còn là môi trường thử nghiệm cho các chính sách kinh tế mới, đặc biệt đối với các nước: Việt Nam, Myanma, Lào.

Giải pháp nào trước những rào cản?

Hẳn nhiên, việc hình thành và đưa EWEC vào hoạt động sẽ mở ra triển vọng phát triển mới đối với các nước liên quan. Đó không chỉ là viễn cảnh hội nhập về kinh tế, văn hóa, xã hội ở khu vực, mà còn là cơ sở quan trọng để Lào, Thái Lan, Myanma, Việt Nam phát huy những lợi thế của mình trước xu thế hội nhập với thế giới. Tuy nhiên, lý do khiến EWEC chưa thể vận hành và sẽ vận hành ra sao để phát huy hết công suất, phát huy “đúng hướng” vẫn đang được nghiên cứu lại xuất phát từ những điều tưởng chừng rất… giản đơn.

Theo đề án, EWEC được kéo dài từ Myanma, Thái Lan, Lào tới Việt Nam, qua hàng chục tỉnh, thành của 4 nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hầu hết các địa phương mà hành lang đi qua có điều kiện tự nhiên phức tạp, kinh tế phát triển không đồng đều, tỷ lệ đói nghèo cao, mật độ dân cư thấp, kinh tế nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo. Chưa kể, do lịch sử hình thành, phát triển của mỗi khu vực, mỗi nước có những điểm khác nhau nên để hội nhập về văn hóa – xã hội vẫn cần một khoảng thời gian nhất định.

Bên cạnh đó, trong khi nhữngmục tiêu đưa ra đối với EWEC lớn, bao gồm nhiều lĩnh vực hợp tác phát triển từ văn hóa đến kinh tế thương mại, nhưng hoạt động đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng sao cho tương xứng giữa các vùng để có thể nối với nhau lại là một vấn đề. Đơn cử như KKT-TMĐB Lao Bảo, tuy Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định 11 ban hành quy chế đặc biệt cho khu kinh tế này, tỉnh Quảng Trị cũng xác định nơi đây sẽ là động lực phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, nhưng số vốn “rót” để xây dựng cơ sở hạ tầng vỏn vẹn có 12 – 15 tỷ đồng/năm như hiện nay chỉ là “muối bỏ bể”. Theo quy định thì Ban quản lý KKT-TMĐB Lao Bảo có thẩm quyền khá lớn, nhưng cho đến nay từ thủ trưởng tới nhân viên của ban này vẫn chỉ có 15 người. Công việc tối ngày, nhưng chế độ chính sách lại rất bất cập”. Chưa kể, trong khi tuyến hành lang xác định sẽ có tới 7 trung tâm thương mại ở 4 nước và sẽ có những quy định thông thoáng để phát triển kinh tế ở các trung tâm này, nhưng việc tạo lập một hành lang pháp lý sao cho tương đồng vẫn rất khó khăn do lộ trình hội nhập trên nhiều lĩnh vực của khối ASEAN vẫn hạn chế. Ngay các địa phương cũng chưa có những thống nhất cơ bản về hoạt động thuế quan, cơ chế khuyến khích đầu tư cùng các quy định liên quan tới xuất nhập cảnh, quy chế mậu dịch biên giới…

Để sớm dỡ bỏ những rào cản này đang là điều đặt ra đối với các nhà hoạch định của Việt Nam và các nước. Tất nhiên, để hành lang kinh tế đi vào cuộc sống là cả một quá trình khó có thể đòi hỏi làm ngay một sớm một chiều, nhất là nhiều vấn đề đang liên quan tới 4 nước và khu vực. Song, chắc chắn để các địa phương trên hành lang nối được với nhau thành mạch thông suốt, thiết nghĩ các quốc gia và mỗi địa phương trên hành lang không thể bỏ qua “công việc nội bộ” của mình. Đó là quan tâm và đầu tư sao cho thỏa đáng, kịp thời ngay về cơ chế chính sách, vốn cùng lộ trình phát triển tại mỗi địa phương của nước mình, nhất là đối với 7 trung tâm thương mại ngay từ bây giờ trước khi tiếp tục muốn mở rộng hay nối dài hành lang liên kết.

 

Bảo Hương

Biên tập và tổng hợp từ nguồn "Kinh tế Việt Nam số 52 (27/12/2005)"

(3872 Lượt xem)

CÁC TIN BÀI KHÁC:
Ngôn ngữ Ngôn ngữ
English (United States) Tiếng Việt (Việt Nam)
Hoạt động nghiên cứu khoa học Hoạt động nghiên cứu khoa học
Tin hoạt động nghiên cứu khoa học tháng 9 năm 2019 (16/10/2019)

Hội thảo khoa học "Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và Kinh tế số đến nguồn nhân lực, cách thức vận hành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Thành phố" (10/9/2019)

Tin hoạt động khoa học tháng 8 năm 2019 (4/9/2019)


Số lượt truy cập Số lượt truy cập
20221029